Leonen Orroak albokari egindako omenaldia da, antzinako jatorriko eta errepertorio mugatuko tresna horri, baita Arratiako azken albokari tradizionalei ere: Leon Bilbao (Artea, 1916) eta Silbestre Elezkano “Txilibrin” (Igorre, 1912). Kepak 1991 inguruan ezagutu zuen Ibon, Kukubiltxo taldearen “Jalgi hadi dantzara” ikuskizunean. Hasieran, diskoa Koteronen izenean bakarrik argitaratzekoa zen, baina zigiluak Kepa koautore gisa gehitzea erabaki zuen.

Albumeko 16 piezetatik lau Ibonen konposizio propioak dira, aurreko zortzi urteetan sortutakoak. Horien artean “Leonen orroak” nabarmentzen da; izenburua hitz-joko batetik dator; albokariak gogoratzen du piezak teknika berezia eskatzen zuela, alboka ia nota guztietan bi ahotsetan joz, eta horrek Leon Bilbaori egindako omenaldi gisa izena ematera bultzatu zuen. Oinarriak Madrilgo El Cometa estudioan grabatu ziren Kepa, Ibon eta Luis Delgado perkusionistarekin.

Diskoaren izaera akustiko eta folk-kolaborazio bikainekin aberastu zen: Carlos Beceiroren (La Musgaña) cistroa, Xosé Manuel Budiñoren irlandar gaita, Rafa Martínen zanfoña, Tomás San Miguelen pianoa eta Javier Paxariñoren (Radio Tarifa) haize-instrumentuak. Donostian Natxo de Feliperen eta Anton Latxaren ahotsak gehitu ziren “Odolaren boza” kalejiran (Edorta Jimenezek idatzia eta Mauriziari keinu egiten diona), Bixente Martínezen hariak eta Maixa, Ixiar eta Garbiñeren koruak “Hamaika kolore” lanean, eta Leturiaren panderoa “Leonen orroak” kantuaren barruan. Azken nahasketa César Ibarretxek egin zuen.

Ibonek gogoratzen duenez, sei alboka erabili zituen, tresna erraz desafinatzen zelako. Madrilgo saio baten ondoren, “Leonen orroak” kantuaren alboka-zatia osorik berriz grabatu behar izan zuen Kepa masajistarengan zegoen bitartean. Errepertorioak, gehienbat Kepak idatzitakoa, pieza minimalistak (“Dringilin dango” jota, “Hamaika kolore” porrusalda, “Txirikila” edo “Atxular atea” fandangoa) eta landuagoak (“Baltzolara bidean” kalejira, “Leonen orroak” eta “Zirkinipez” arin-arina) uztartzen ditu. Iñigo Ordozgoitik egindako diseinuak estetika etnografikoa eta landa-munduari egindako omenaldia indartzen du. Urte batzuk geroago, Glasgowko Celtic Connections jaialdian, ikusle bat hurbildu zitzaion Iboni: “–Ibon Koteron? –Yes –‘Leonen Orroak’, very good!”.

Diskoetxea: Elkar. Ekoizpena: Kepa Junkera.